Dialyse

Dialyse 2017-05-22T10:42:59+00:00

Wat is dialyse?

Bij dialyse wordt de functie van de nieren gedeeltelijk overgenomen. De behandelingen filteren het bloed en verwijderen zo de giftige afvalstoffen en het teveel aan water in het lichaam. Hieronder kun je lezen hoe dat precies werkt. Er bestaan twee soorten dialyse: peritoneale dialyse en hemodialyse. Beide methoden zijn even effectief, voor welke dialysemethode je kiest hangt voornamelijk af van welke methode het beste past bij je levensstijl.

Verwijderen afvalstoffen

Afvalstoffen en overtollig water worden door een proces, diffusie of osmose genaamd, uit het bloed gehaald en komen terecht in de dialysevloeistof, zodat ze uit het lichaam kunnen worden verwijderd. Een dunne laag natuurlijk weefsel (bij peritoneale dialyse) of plastic weefsel (bij hemodialyse) – de dialysemembraan – scheidt het bloed van de dialysevloeistof. Bloedcellen zijn te groot om door de dialysemembraan heen te kunnen, maar afvalstoffen en water kunnen hier wel doorheen. Na de dialyse bevatten het bloed en de dialysevloeistof gelijke hoeveelheden afvalstoffen. Door de dialyseoplossing weg te gooien worden de afvalstoffen verwijderd.

Verwijderen teveel aan water

Zowel bij hemodialyse als bij peritoneale dialyse wordt het teveel aan water verwijderd door een proces, osmose genaamd. Dat proces verloopt bij hemodialyse iets anders dan bij peritoneale dialyse. Bij hemodialyse wordt het water door de kunstnier uit het bloed ‘gezogen’. Bij peritoneale dialyse wordt (meestal) glucose in de dialysevloeistof gebracht, die het water uit het bloed ‘zuigt’.

Peritoneale dialyse (PD)

Bij peritoneale dialyse (PD) wordt het bloed gefilterd door het buikvlies (het peritoneum), dat om de organen in de buik zit. Het buikvlies doet dus gedeeltelijk dienst als nier en zorgt voor de afvoer van afvalstoffen en water. Het is daarvoor geschikt omdat het een natuurlijk membraan (vlies) is met veel bloedvaten en poriën.

illu_step_1Bij PD wordt een katheter aangebracht, die toegang geeft tot de buikholte. Via deze katheter wordt een speciale vloeistof in de buikholte gebracht die zorgdraagt voor de afvoer van afvalstoffen en water. Dit is een continu proces wat plaatsvindt zolang de speciale vloeistof zich in de buikholte bevindt. PD kan thuis worden uitgevoerd, overdag of ’s nachts. Dit geeft de patiënt een grote mate van flexibiliteit. Indien gewenst kan er bij PD hulp worden ingeschakeld.

Peritoneale dialyse verloopt in drie stappen:

  1. Inloop De buikholte wordt met een vloeistof (dialysaat) gevuld. Deze vloeistof onttrekt op een natuurlijke manier de afvalstoffen en het teveel aan water aan het bloed.
  2. Verblijftijd Het buikvlies (peritoneum) heeft minuscule gaatjes die als filter werken. Het dialysaat blijft enkele uren in de buikholte. Het overtollige water en de afvalstoffen uit het bloed gaan door het peritoneum heen naar het dialysaat in de buikholte totdat er een evenwicht onstaat tussen het bloed in de vaten en het dialysaat in de buikholte.
  3. Uitloop Het met het water en de afvalstoffen verzadigde dialysaat wordt via de katheter verwijderd.

Gezien PD een continu proces is, start je als ervaren patiënt in principe altijd met uitloop (stap 3), omdat het dialysaat er eerst uit loopt, voordat er nieuwe vloeistof in loopt. De volgorde van het proces is na de eerste keer dus 3 – 1 – 2.

Hemodialyse (HD)

illu_hd_nlBij hemodialyse (HD) wordt het bloed via een kunstnier door een machine gefilterd. Een kunstnier buiten het lichaam neemt de taak van uitscheiding van afvalstoffen en water over van de nieren. HD kan (met ondersteuning) thuis worden uitgevoerd of in een ziekenhuis of dialysecentrum. Thuis kun je kiezen voor HD overdag of ‘s nachts. In het ziekenhuis of dialysecentrum kun je kiezen voor zelfstandige of begeleide hemodialyse en dialyse gedurende de nacht.

Hoe werkt hemodialyse?

  1. Een paar weken voor de start van de dialyse wordt er operatief een shunt gemaakt. Een shunt is een inwendige verbinding van een slagader met een ader in de arm, waardoor de ader makkelijker kan worden aangeprikt. Via een naald in de shunt word je aangesloten op de kunstnier die op de dialyse machine is geplaatst.
  2. De kunstnier bestaat uit twee delen, die van elkaar gescheiden zijn door een dun membraan (met kleine gaatjes) dat als filter werkt. Zowel het bloed als een speciale vloeistof (dialysaat) stromen door de kunstnier.
  3. De afvalstoffen en overtollig vocht uit het bloed komen via het filter terecht in het dialysaat, zodat het kan worden afgevoerd. Het gezuiverde bloed wordt teruggevoerd in het lichaam.

De standaard behandeling duurt ongeveer 4 uur en moet minimaal 3 maal per week worden herhaald afhankelijk het gekozen therapie regime.

Terug naar behandelingen